Sommige van onze belangrijkste gewassen, zoals rijst, tarwe en maïs, beschouwen we als iets vanzelfsprekends. Maar het verbouwen van deze en andere soortgelijke gewassen gaat vaak ten koste van het milieu. De gevolgen van de productie van bepaalde gewassen kunnen zelfs ingrijpend zijn. Landbouwproductiviteit kan hele ecosystemen in gevaar brengen. Het kan ook een ongewenste ecologische voetafdruk achterlaten. En de schade die wordt aangericht is verwoestend: ontbossing, verlies van biodiversiteit, bodemaantasting en watervervuiling zijn vaak het gevolg van niet-duurzame landbouwpraktijken.
Dat gezegd hebbende, welke zijn de 10 meest problematische gewassen en waarom? Klik door om meer te weten te komen over de gewassen die onze planeet vernietigen.
Koffie is één van 's werelds favoriete drankjes. Volgens Balance Coffee drinkt 12,6% van de wereldbevolking (ongeveer een miljard mensen) dagelijks koffie. Maar dit cijfer heeft een verborgen prijs: consumptie van deze omvang laat een aanzienlijke ecologische voetafdruk achter.
De koffieproductie verandert de ecosystemen van het regenwoud, wat negatieve gevolgen heeft voor de planten- en diersoorten die er leven.
En hier komt de klap op de vuurpijl: de hele levenscyclus van koffie, inclusief verbouwen, verwerken, verpakken en brouwen, leidt wereldwijd tot ontbossing, bodemerosie en watervervuiling.
Cacao wordt gebruikt voor de productie van chocolade, één van favoriete zoete lekkernijen ter wereld. Alleen al in de VS bereikte de verkoop van chocolade in 2023 een recordhoogte van ongeveer 52,9 miljard dollar, volgens Statista.
Maar de productie van cacao heeft geleid tot ontbossing in bijna elk land waar het wordt geproduceerd, omdat regenwouden worden gekapt om plaats te maken voor cacao-monocultuur. Dit is vooral het geval in West-Afrika, waar naar schatting 70% van alle cacaobonen ter wereld worden verbouwd.
Behalve de grootschalige ontbossing heeft de teelt van de cacaoboon ook invloed op de klimaatverandering en de bestrijding van ziekten. De industrie wordt ook geplaagd door ethische problemen. Volgens het Food Empowerment Project is kinderarbeid en zelfs slavernij aan de orde van de dag op veel cacaoplantages.
Brazilië, India, China, Thailand, Mexico, Pakistan en Australië behoren tot de landen met de hoogste suikerrietproductie. Het is een globale industrie die wereldwijd ongeveer 26 miljoen hectare in beslag neemt. En dat is nu net het probleem.
De suikerrietproductie wordt verantwoordelijk gehouden voor de vervuiling van het zeewater en zoetwaterecosystemen met slib en meststoffen die van boerderijen worden weggespoeld, net als plantenresten en chemisch slib van fabrieken.
Deze enorme hoeveelheden verontreinigende stoffen absorberen alle beschikbare zuurstof, wat leidt tot massale vissterfte en de vernietiging van koraalgebieden. Volgens het Wereld Natuur Fonds hebben zowel het Great Barrier Reef als het Meso-Amerikaanse Koraalrif schade geleden als direct gevolg van de suikerrietproductie.
De bananenproductie beïnvloedt het milieu op talloze manieren. De teelt van deze populaire vrucht brengt tal van problemen met zich mee, niet in de laatste plaats het intensieve gebruik van landbouwchemicaliën. Deze verwoesten niet alleen ecosystemen, maar vormen ook een aanzienlijk gezondheidsrisico voor arbeiders.
Ook de transformatie van habitats, bodemerosie en -degradatie en watervervuiling worden in verband gebracht met de schade die wordt veroorzaakt door de productie van bananen.
En vanuit het perspectief van het bedrijfsleven hebben de grootschalige commerciële productie van bananen voor lokale markten en het streven naar lagere prijzen en kostenbesparende maatregelen oneerlijke handelspraktijken en slechte arbeidsomstandigheden verergerd.
Tarwe is al meer dan 1000 jaar een hoofdbestanddeel van onze beschaving. Maar het is wel ten koste gegaan van het milieu: de mondiale ecologische voetafdruk van tarwe is gigantisch en beslaat een gebied zo groot als Groenland.
De grootste negatieve factor in de tarweproductie is het gebruik van kunstmest om dit gewas te verbouwen. Het is verantwoordelijk voor 43% van de uitstoot van broeikasgassen, volgens een onderzoek dat is gepubliceerd in het tijdschrift Nature Plants.
De opbrengst van tarwekorrels beïnvloedt ook de frequentie en de intensiteit van het risico op wind- en watererosie (door de lage stoppelbiomassa van het gewas). Om dit effect tegen te gaan, is het belangrijk om meer stoppels vast te houden, zodat het risico op erosie afneemt. Hierdoor blijven bodemvocht en organisch materiaal behouden om de gewasproductie te ondersteunen.
Rijst werd 13.500 tot 8.200 jaar geleden voor het eerst gedomesticeerd in het stroomgebied van de Yangtze rivier in China. Het is nu een primaire voedselbron waar miljarden mensen wereldwijd van leven. Maar de teelt van dit wereldwijde basisvoedsel heeft een dramatisch effect gehad op het milieu.
Rijst verbruikt enorme hoeveelheden water en het tast de bodem- en waterkwaliteit aan, wat de klimaatverandering en de achteruitgang van ecosystemen versnelt.
Als essentieel product draagt rijst aanzienlijk bij aan de uitstoot van broeikasgassen. Wereldwijd wordt ongeveer 8% van de uitstoot van broeikasgassen in de landbouw veroorzaakt door de rijstteelt. Dat is ongeveer gelijk aan de uitstoot van 1.200 kolencentrales, volgens een wereldwijde analyse van het Environmental Defense Fund (EDF).
Maïs wordt wereldwijd verbouwd als graangewas. Het werd ongeveer 9.000 jaar geleden voor het eerst gedomesticeerd en is altijd waterintensief geweest.
Het feit dat de maïsproductie afhankelijk is van grote hoeveelheden water heeft vaak geleid tot overmatig gebruik en vervolgens uitputting van waardevolle grondwaterbronnen, zoals watervoerende lagen. Dit is voornamelijk het geval in drogere regio's.
Het overmatige gebruik van kunstmest in het productieproces van maïs is een extra factor bij het identificeren van het negatieve effect van dit gewas op het milieu. Bij het verbouwen van maïs komen schadelijke stikstofoxiden vrij in de atmosfeer.
De globale markt voor katoen is enorm. Het is wereldwijd het meest verbouwde en meest winstgevende non-food gewas. Maar het is ook een erg dorstig gewas. Sommige experts beweren zelfs dat katoen van alle landbouwproducten de grootste waterverbruiker is.
Bovendien gebruikt katoen 6% van alle pesticiden ter wereld en 16% van alle insecticiden: dit is meer dan elk ander gewas. Dit blijkt uit gegevens van Project Cece.
De katoenteelt heeft daarnaast ook een nadelig effect op het milieu, omdat het leidt tot ernstige bodemerosie en habitatconversie.
Sojabonen zijn de belangrijkste eiwitbron voor vee. Daarom wordt slechts ongeveer 7% van dit gewas gebruikt voor menselijke consumptie, voor producten als tofu, sojamelk, miso en tempeh.
Soja is een gewas dat intensief wordt verbouwd. Het heeft daarom veel hulpbronnen nodig, zoals energie, water, landbouwchemicaliën en grond.
Andere duurzaamheidskwesties verbonden aan de sojateelt zijn het extensieve landgebruik van het gewas, dat een directe impact kan hebben op het omringende ecosysteem.
Zeggen dat palmolie tot verdeeldheid leidt, is een understatement. Het wordt ook wel 's werelds meest gehate gewas genoemd vanwege de connectie met ontbossing in Zuidoost-Azië.
Zoals het Wereld Natuur Fonds opmerkt, heeft “grootschalige conversie van tropische bossen naar oliepalmplantages een verwoestende invloed op een enorm aantal planten- en diersoorten”.
Hoewel de economische voordelen worden gewaardeerd (palmolie is te vinden in de meest uiteenlopende producten, zoals koekjes, margarine, zeep en shampoo), heeft de wijdverspreide teelt van dit controversiële gewas de uitstoot van broeikasgassen, luchtvervuiling en het verlies van biodiversiteit op een monumentale schaal gestimuleerd.
Bronnen: (Balance Coffee) (Statista) (National Wildlife Federation) (Food Empowerment Project) (Wereld Natuur Fonds) (EDF) (Project Cece)
Deze gewassen vernietigen onze planeet
Landbouwproductiviteit versus ecologische duurzaamheid
LIFESTYLE Lifestyle
Sommige van onze belangrijkste gewassen, zoals rijst, tarwe en maïs, beschouwen we als iets vanzelfsprekends. Maar het verbouwen van deze en andere soortgelijke gewassen gaat vaak ten koste van het milieu. De gevolgen van de productie van bepaalde gewassen kunnen zelfs ingrijpend zijn. Landbouwproductiviteit kan hele ecosystemen in gevaar brengen. Het kan ook een ongewenste ecologische voetafdruk achterlaten. En de schade die wordt aangericht is verwoestend: ontbossing, verlies van biodiversiteit, bodemaantasting en watervervuiling zijn vaak het gevolg van niet-duurzame landbouwpraktijken.
Dat gezegd hebbende, welke zijn de 10 meest problematische gewassen en waarom? Klik door om meer te weten te komen over de gewassen die onze planeet vernietigen.